Plastik geri dönüşüm kodları (1-7) ne anlama gelir? Temmuz 2026

Güncelleme: 12 Temmuz 2026

Plastik ürünlerin altında üçgen ok işareti içinde bulunan 1-7 arası rakamlar, ürünün hangi plastik reçineden üretildiğini gösteren uluslararası bir standarttır (SPI/ASTM kodları). Kod, geri dönüşüm tesislerinin plastikleri türüne göre ayırmasını sağlar; her kod farklı bir geri dönüştürülebilirlik derecesine sahiptir.

Atık ayrıştırma rehberi

1 — PET/PETE — Su/içecek şişesi

Polietilen tereftalat. En yaygın geri dönüştürülen plastiktir; şişe, ambalaj kutusu üretiminde tekrar kullanılır. Tek kullanımlıktır, sıcak sıvı ile tekrar doldurulmamalıdır.

2 — HDPE — Deterjan/şampuan şişesi

Yüksek yoğunluklu polietilen. Dayanıklı ve kimyasal maddelere dirençlidir; geri dönüşümü yaygın ve güvenlidir, boru ve bahçe mobilyası üretiminde kullanılır.

3 — PVC — Su borusu, bazı ambalajlar

Polivinil klorür. Geri dönüşümü zor ve maliyetlidir, çoğu belediye sisteminde kabul edilmez; içerdiği klor nedeniyle yakılması da sakıncalıdır.

4 — LDPE — Poşet, esnek ambalaj film

Düşük yoğunluklu polietilen. Market poşeti ve gıda ambalaj filmlerinde kullanılır; birçok yerel sistemde ayrı toplama gerektirir.

5 — PP — Yoğurt kabı, saklama kabı

Polipropilen. Isıya dayanıklıdır (mikrodalgaya uygun kaplar), gıda saklama kaplarında yaygındır; geri dönüşüm oranı gittikçe artmaktadır.

6 — PS — Strafor, tek kullanımlık bardak

Polistiren. Hafif ve ucuzdur ancak geri dönüşümü çok sınırlıdır; çoğu belediye sisteminde kabul edilmez, çevreye yayılma riski yüksektir.

7 — Diğer — Karışık/çok katmanlı plastik

Polikarbonat dahil yukarıdaki 6 kategoriye girmeyen tüm plastikler. Geri dönüşümü genellikle mümkün değildir veya özel tesis gerektirir.

Bilinmesi gerekenler

Plastik kodlama sistemi 1988 yılında ABD Plastik Sanayicileri Derneği (SPI) tarafından geliştirilmiş ve uluslararası ASTM D7611 standardına dönüşmüştür; amaç, geri dönüşüm tesislerinin farklı kimyasal yapıdaki plastikleri otomatik veya manuel olarak doğru şekilde ayırabilmesini sağlamaktır. Kodun küçük olması (1 en çok, 7 en az geri dönüştürülen) rastgele değildir; PET (1) ve HDPE (2) küresel ölçekte en gelişmiş geri dönüşüm altyapısına sahip plastiklerdir, PVC (3) ve PS (6) ise hem toplama hem işleme açısından en sorunlu türlerdir. Türkiye'deki sarı kutu/konteyner sistemi genellikle 1, 2, 4 ve 5 kodlu plastikleri kabul eder; 3, 6 ve 7 kodlu ürünler çoğu yerel sistemde geri dönüşüme kabul edilmez ve azaltılması önerilir.

Sık sorulan sorular

Her plastik kod sarı kutuya atılabilir mi?
Hayır. Türkiye'deki çoğu belediye sistemi yalnızca 1 (PET), 2 (HDPE), 4 (LDPE) ve 5 (PP) kodlu plastikleri kabul eder. 3 (PVC), 6 (PS/strafor) ve 7 (karışık) kodlu ürünler genellikle geri dönüştürülemez ve düzenli depolama alanına gönderilir; bu ürünlerin kullanımını azaltmak en etkili çözümdür.
Kod numarası küçük olan plastik daha mı güvenli?
Kod numarası geri dönüştürülebilirlik derecesini gösterir, doğrudan sağlık güvenliğini göstermez. Ancak PVC (3) ve PS (6) gibi bazı kodların üretim ve bertaraf sürecinde çevresel ve sağlık açısından daha sorunlu kabul edildiği bilinmektedir; gıda ile temas eden ürünlerde marka ve üreticinin gıda güvenliği sertifikasına bakmak daha güvenilir bir yöntemdir.
PET şişeyi tekrar tekrar doldurup kullanmak güvenli mi?
PET şişeler tek kullanımlık olarak tasarlanmıştır; tekrarlanan kullanım ve yıkamada mikroçatlaklar oluşabilir ve bakteri üremesi riski artabilir. Uzun süreli tekrar kullanım için cam veya PP (5) kodlu, tekrar kullanıma uygun tasarlanmış su şişeleri tercih edilmelidir.

Bunlar da ilgini çekebilir

Kaynaklar